اكبر ايرانى قمى

39

روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى )

« اين تفسير نفيس ، در نهايت عزت و شرافت است . قبلا نسخه‌هايى از آن نزد علّامه مجلسى بوده ايشان تبيان را جزء مآخذ بحار در اول آن ذكر مىكند . اما من تاكنون تمام مجلدات تبيان را يك جا نديده‌ام گرچه در فهارس كتابخانه‌هاى الازهر مصر و سلطان محمد فاتح و سلطان عبد الحميد خان و غيره آمده كه نسخ تبيان بطور پراكنده در آنها وجود داشته است . » در اينجا مرحوم آقا بزرگ ، پژوهش نسبتا دامنه‌دارى را دربارهء وجود نسخه‌هاى تبيان در كتابخانه‌هاى مختلف انجام داده و در مجلّد 3 الذريعه آورده است . نخستين گام ، انگيزهء اين كوشش مقدّس مرحوم حاج ميرزا على آقا شيرازى 7 اصفهانى در صفحه آخر مجلّد اول - قطع رحلى - در مورد انگيزهء چاپ اين اثر گران مىفرمايد : 8 : « و بعد ، باعث بر اقدام جناب موفق به صواب ، آقاى حاجى سيد عبد الرسول روغنى ، به طبع تفسير تبيان آن شد كه شخصى در اصفهان به ايشان گفته بود كه ختمى چهل روزه گرفتم به قصد زيارت امير مؤمنان - عليه السّلام - در رؤيا چهل روز سرآمد و حاجت برنيامد . تجديد نمودم ، در شب آخر به زيارت آن حضرت - عليه السّلام - رسيدم . پس از عرض حاجت ، آن حضرت به من فرمودند : به سيد عبد الرسول روغنى بگو : به همراهى شيخ شيرازى ، تفسير تبيان را به طبع برسان ، شيخ شيرازى را به حقير تطبيق نموده ، امر فرمودند ، در مقام برآمده ، به توفيق مسبب الاسباب ، اين امر خطير به انجام رسيد - و الحمد للّه - حرّرته و انا الاقل الحاج على آقا شيرازى ، فى شهر جمادى الاخرة من شهور سنه 1265 قمرى . » رؤياى مذكور ، آشكارا گوياى اهميت و ميزان ارج و بلندى مقام اين تفسير شريف است كه مولاى متقيان - عليه السّلام - أمر به نشر آن فرمودند . آشنايى با نخستين چاپ اين نمونه در دو مجلد قطور به قطع رحلى كه مجلد اول ( در 869 صفحه ) از ابتداى قرآن تا پايان سورهء توبه ( جزء يازدهم ) مىباشد . در آغاز آن ، مقدمه‌اى در معرفى تبيان ايراد شده است . اين مجلد در سال 1362 قمرى به پايان رسيد . مجلد دوم در